تبلیغات
از همه جا داریم واستون !! - تحقیق درباره " اولین و آخرین سوره نازل شده بر پیامبر(ص) "
http://upload.wikimedia.org/wikipedia/fa/5/50/BM_Quran.JPG


متن کامل در ادامه مطلب.

.
.
.

                                 " بسم الله الرحمن الرحیم "

 

اولین و آخرین سوره ای که بر پیامبر(ص) نازل شد                             

درباره اولین آیه یا سوره نازل شده سه نظر وجود دارد:

1. گروهی معتقدند كه اولین آیات سه یا پنج آیه از اول سوره علق بوده است كه مقارن بعثت پیامبر نـازل شـده است , هنگامی كه ملك (فرشته) فرود آمد و پیامبر را باعنوان «نبوت» ندا داد و به او گـفـت : بـخـوان , گفت : چه بخوانم ؟ پس او را در پوشش خود گرفت و گفت : «اقرا باسم ربك الـذی خـلـق , خـلـق الا نـسـان من علق , اقرا و ربك الا كرم الذی علم بالقلم , علم الا نسان ما لم یـعـلـم»  از امـام صادق (ع) روایت شده است كه فرمود: «اول ما نزل علی رسول اللّه (ص) بسم اللّه الرحمان الرحیم اقرا باسم ربك و آخر مانزل علیه : اذاجا نصراللّه ».

2. گـروهـی نـخستین سوره نازل شده را سوره مدثر می دانند از ابن سلمه روایت شده است كه از جـابـربن عبداللّه انصاری سؤال كردم : كدامین سوره یا آیه قرآن برای نخستین بار نازل شده است ؟

گـفـت : «یـا ای هـا الـمدثر» گفتم : پس «اقرا باسم ربك» چه ؟

گفت: گفتاری كه از پیامبر اكرم (ص) شنیده ام اكنون برای شما بازگو می كنم شنیدم كه فرمود: «مدتی را در مجاورت كوه حـرا گـذرانیدم در پایان كه از كوه پایین آمدم و به میانه دشت رسیدم , ندایی شنیدم به هر طرف نـگریستم كسی را ندیدم سپس سر به آسمان بلند كردم , ناگهان او (جبرئیل) را دیدم لرزشی مرا فـرا گـرفـت , بـه خـانـه نـزدخـدیـجـه آمدم , خواستم تا مرا بپوشاند آن گاه «یا ایها المدثر, قم فـانـذر»  نـازل شد  گروهی از این حدیث استفاده كرده اند كه اولین سوره نازل شـده در ابـتـدای وحی بر پیامبر اكرم (ص) این سوره است  ولی در متن حدیث هیچ گونه اشاره ای به این امر كه نخستین سوره نازل شده این سوره باشد نشده است ,و صرفا استنباط جابر از ایـن حـدیـث چـنـیـن بوده است شاید این پیش آمد پس از مدتی كه از بعثت گذشته بود (فترت) صـورت گـرفـتـه باشد, زیرا پس از آغاز بعثت برای مدتی وحی منقطع گردید و دوباره آغاز شد شاهد بر این مدعی حدیث زیر است :. از جـابـربـن عبداللّه روایت دیگری شده است كه پیامبر(ص) درباره فترت وحی سخن می گفت و مـی فـرمود: «هنگامی كه به راه خود ادامه می دادم , ناگاه ندایی ازآسمان شنیدم سربلند كردم , فـرشته ای را دیدم كه در كوه حرا نیز آمده بود از دیداراو به وحشت افتادم و بر روی زانوهای خود قـرار گـرفتم سپس از راه خود برگشتم و به خانه آمدم و گفتم : زملونی , زملونی (مرا بپوشانید) آن گـاه مـرا پـوشاندند در این موقع آیات : «یا ایها المدثر, قم فانذر, و ربك فكبر, و ثیابك فطهر و الرجز فاهجر» نازل شد پس از آن , وحی پی در پی و بدون انقطاع فرود آمد».

3. گروهی اولین سوره نازل شده را سوره فاتحه می دانند زمخشری می گوید:«بیش تر مفسرین بـر این عقیده اند كه سوره فاتحه اولین سوره نازل شده قرآن است »علامه طبرسی از استاد احمد زاهـد در كـتاب ایضاح به نقل ازسعیدبن المسیب از مولی امیرالمؤمنین (ع) آورده است كه فرمود: «از پـیامبر(ص) ازثواب قرائت قرآن سؤال نمودم , سپس آن حضرت ثواب هر سوره را بیان فرمود, به ترتیب نزول سوره ها پس اولین سوره ای را كه در مكه نازل شده است , سوره «فاتحه »بر شمرد, سـپـس «اقـرا باسم ربك» و آن گاه سوره (ن و القلم ) واحدی نیشابوری در اسباب الـنـزول دربـاره ابـتدای بعثت چنین آورده است : «گاه كه پیامبر باخود خلوتی داشت , ندایی از آسمان می شنید كه موجب هراس وی می شد و درآخرین بار فرشته او را ندا داد: یا محمد! گفت : لـبـیـك گـفـت : بـگـو«بـسم اللّه الرحمان الرحیم الحمد للّه رب العالمین »  البته پیامبر اكـرم (ص) از همان ابتدای بعثت با گروه كوچك خود (علی و جعفر و زید و خدیجه) نماز را طبق سـنت اسلامی انجام می داد و نماز بدون فاتحة الكتاب برپا نمی شود و در حدیث آمده است : «اولین چـیـزی كه جبرئیل به پیامبر(ص) تعلیم داد, نماز و وضو بود» كه لازمه آن مقرون بودن بعثت با نزول سوره حمد است جلال الدین سیوطی می گوید: «هرگز نبوده است كه نماز در اسلام بدون فاتحه الكتاب باشد».

مـیان این سه نظر می توان به گونه ای جمع كرد, زیرا نزول سه یا پنج آیه از اول سوره علق به طور قـطـع بـا آغـاز بعثت مقارن بوده است , و این مساله مورد اتفاق نظراست سپس چند آیه از ابتدای سـوره مـدثر نازل شده است , ولی اولین سوره كامل كه بر پیامبر نازل گردیده سوره حمد است و چـنـد آیه از سوره علق یا سوره مدثر درآغاز, عنوان سوره نداشته و با نزول بقیه آیه های سوره این عـنـوان را یـافـتـه اسـت لـذا اشـكـالـی نـدارد كـه بگوییم اولین سوره, سوره حمد است و به نام فـاتـحـة الـكـتـاب خـوانـده مـی شـود وجـوب خـوانـده شـدن ایـن سـوره در نـماز اهمیت آن را مـی رسـانـد, بـه طـوری كـه آن را سـزاوار عدل و همتای قرآن شدن, می كند «ولقد آتیناك سبعا مـن الـمـثـانـی و القرآن العظیم  , و به راستی ما به تو سوره حمد و قرآن عظیم رادادیم» سـوره ای كـه به نام «سبعا من المثانی» خوانده می شود بنابر نقلی سوره حمداست كه مشتمل بر هـفـت آیه است از این جهت «مثانی» گفته می شود كه به سبب كوتاهی قابل تكرار است به ویژه سوره حمد كه روزانه در نماز تكرار می شود پس اگرترتیب نزول سوره ها را از نظر ابتدای سوره ها در نـظـر بـگیریم , اولین سوره , علق وپنجمین سوره , حمد است چنان كه در ترتیب نزول سوره ها آورده ایم و اگر سوره كامل را ملاك بدانیم, اولین سوره كامل سوره حمد است .

آخرین آیه و سوره

در روایـات منقول از اهل بیت (ع) آمده است كه آخرین سوره , سوره نصر است دراین سوره به ظاهر بشارت به پیروزی مطلق شریعت داده شده كه پایه های آن استوارو مستحكم گشته است و گروه گـروه مـردم آن را پـذیـرفـته اند: «بسم اللّه الرحمان الرحیم ,اذا جا نصراللّه و الفتح , و رایت الناس یدخلون فی دین اللّه افواجا, فسبح بحمد ربك واستغفره انه كان توابا» با نزول این سوره , صـحابه خرسند شدند زیرا پیروزی مطلق اسلام بر كفر و تثبیت و استحكام پایه های دین را بشارت می داد ولی عباس عموی پیامبر از نزول این سوره سخت غمناك گردید و گریان شد پیامبر(ص) به اوفرمود: «ای عم چرا گریانی ؟» گفت : «به گمانم از پایان كار تو خبرمی دهد»پیامبر(ص) فـرمـود: «هـمـان گـونـه اسـت كـه گـمـان برده ای» پیامبر پس از آن دوسال بیش تر زیست نكرد.

امام صادق (ع) فرمود: «آخرین سوره , اذا جا نصراللّه و الفتح است» ازابن عباس نیز روایت شـده كـه آخرین سوره , سوره نصر است  و نیز روایت شده است : آخرین سوره , سوره برائت اسـت كـه نـخستین آیات آن سال نهم هجرت نازل شد و پیامبر(ص) علی (ع) را فرستاد تا آن را بر جمع مشركین بخواند.

در بـسـیـاری از روایات آمده است : آخرین آیه كه بر پیامبر اكرم (ص) نازل شد این آیه بود: «و اتقوا یوما ترجعون فیه الی اللّه ثم توفی كل نفس ما كسبت و هم لایظلمون » جبرئیل آن را نازل كرد و گفت : آن را در میانه آیه ربا و آیه دین (پس ازآیه شماره 280) از سوره بقره قرار دهد و پس از آن پیامبر بیش از 21 روز و بنابرقولی 7 روز ادامه حیات نداد.

احـمـدبـن ابـی یعقوب مشهور به ابن واضح یعقوبی (متوفای سال های پس از292) در تاریخ خود چـنـیـن آورده اسـت : «گفته اند كه آخرین آیه نازل شده بر پیامبراكرم (ص) این آیه بود: «الیوم اكملت لكم دینكم و اتممت علیكم نعمتی و رضیت لكم الا سلام دینا» , ـ سپس در ادامه مـی گـویـد: ـ و هـمـیـن گـفـتـار نـزد مـا صحیح و استوار است و نزول آن در روز نصب مولی امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب در غدیرخم بوده است ».

آری سوره نصر پیش از سوره برائت نازل شده است , زیرا سوره نصر در سال فتح مكه (عام الفتح) كه سـال هشتم هجرت بود, نازل گردیده و سوره برائت پس از فتح ,سال نهم هجرت نازل شده است راه جمع میان این روایات بدین گونه است كه بگوییم : آخرین سوره كامل سوره نصر است و آخرین سـوره بـه اعـتـبـار آیـات نـخـسـتـین آن , سوره برائت است اما آیه «واتقوا یوما ترجعون فیه الی اللّه » طـبـق روایـت مـاوردی در مـنی به سال حجة الوداع نازل گردید بنابراین نـمـی تواند آخرین آیه باشد, زیرا آیه «اكمال» پس از بازگشت پیامبر(ص) از حجة الوداع در غدیر خـم بـیـن راه نـازل شـده اسـت پـس گـفـتـه ابن واضح یعقوبی , صحیح تر به نظر می رسد, زیرا سـوره بـرائت , پـس از فـتـح مـكـه , در سال نهم هجرت و سوره مائده در سال دهم هجرت (سال حـجـة الـوداع) نـازل شده است علاوه برآن , سوره مائده مشتمل بر یك سری احكام است كه پایان جـنـگ و اسـتقرار اسلام را می رساند به ویژه آیه «اكمال» كه ازپایان كار رسالت خبر می دهد و با آخـریـن آیه در آخرین سوره تناسب دارد پس آخرین سوره كامل , سوره نصر است كه در عام الفتح نـازل شد و آخرین آیه كه پایان كار رسالت را خبر می دهد, آیه «اكمال» است گرچه ممكن است بـه اعـتـبـار آیـات الاحـكـام , آخـرین آیه : «واتقوا یوما ترجعون فیه الی اللّه » باشد كه در سوره بقره ضبط و ثبت شده است .

                                                                                                    منبع : سایت اندیشه قم




طبقه بندی: تحقیق و مقاله نویسی،
برچسب ها: پیامبر، اولین سوره نازل شده بر پیامبر، آخرین سوره نازل شده بر پیامبر، تحقیق، مقاله،

تاریخ : شنبه بیست و سوم آذر 1392 | 03:00 قبل از ظهر | نویسنده : Kiyan Kiyanmehr | نظرات

  • paper | خرید بک لینک | خرید بک لینک